Phù điêu là gì? Ý nghĩa của phù điêu trong tôn giáo và tín ngưỡng người Việt.

ban-ve-phu-dieu

Mỹ thuật tôn giáo tín ngưỡng ở Việt Nam nói chung. Từ ngàn xưa đến nay rất phong phú, đa dạng và tính nghệ thuật của từng loại được thế giới đánh giá rất cao.

Đặc biệt là các công trình áp dụng thủ công mỹ nghệ. Có thể kể đến các công trình chùa chiền, nhà cổ, thành trì qua hàng ngàn năm còn lưu trữ được đến ngày nay.

Điển hình như Thánh địa Mỹ Sơn ở Quảng Nam, Hoàng thành Thăng Long. Các chùa lớn là chùa Dâu, chùa Phật Tích, chùa Dạm (Bắc Ninh), chùa Long Đọi (Hà Nam),…

Đối với những người yêu thích các tác phẩm điêu khắc chắc hẳn rất muốn tìm hiểu về phù điêu. Nó là gì? Ý nghĩa chúng ra sao?

Bài viết này chúng tôi sẽ giới thiệu để quý vị và các bạn yêu thích văn hóa phù điêu hiểu rõ hơn nhé!

Phù điêu là gì?

Phù điêu là hình thức sáng tác và cho ra đời các tác phẩm nghệ thuật thủ công. Bằng kỹ thuật đắp nổi hoặc khoét lõm xuống so với mặt phẳng nền. Mặt phẳng ở đây đóng vai trò là nền tảng cơ bản và là phông nền của hình khối phù điêu. 

Người thợ sẽ tạo hình trên nó bằng các hình nổi hoặc khoét lõm khối vật liệu làm phù điêu. Nhưng để cho ra đời một tác phẩm đẹp. Đòi hỏi người thợ phải tính toán kỹ lưỡng nhiều bước.

Từ sự cân đối về tỷ lệ từ chiều dài, chiều rộng. Cho đến độ nông sâu hình khối của từng chi tiết nhỏ của tác phẩm. 

Nếu có sai sót nhỏ, tác phẩm sẽ mất sự cân đối, hài hòa. Và đương nhiên sẽ không phải là một tác phẩm đẹp đẽ hoàn chỉnh. 

Phù điêu là hình thức sáng tạo nghệ thuật. Ứng dụng rộng rãi trong không gian trang trí nội, ngoại thất. Cũng như là thành phần không thể thiếu trong thiết kế nghệ thuật kiến trúc.

Hiện nay, phù điêu được nhiều người ưa chuộng vì nó tạo cảm giác hoài cổ. Phù hợp với nhiều kiểu phối cảnh cho không gian nhà ở, quán cà phê, Spa,….

Sau đây là một số ảnh về phù điêu của thời xưa và nay: Nguồn tham khảo: Internet

phu-dieu-my-son
Kỳ quan Thánh địa Mỹ Sơn ở Quảng Nam có rất nhiều phù điêu hình người, vật, thánh thần.
phu-dieu-rong-dien-Khanh-Thien
Điện Kính Thiên – Thành Thăng Long xưa (Ảnh hoangthanhthanglong.vn)
phu-dieu-o-chua-cau-hoi-an
Phù điêu ở Chùa Cầu (Hội An) được chạm nổi tinh tế, bền vững với thời gian. (Ảnh: Zing.vn)

Cách làm, chế tác phù điêu.

Để có một tác phẩm thì trước tiên phải triển khai bố cục trên mặt phẳng. Tùy theo từng khả năng sáng tạo, tay nghề của nghệ nhân.

Mà triển khai khả năng kiến tạo xa hay gần bằng các lớp không gian. Và có thể tạo nên các ảo giác về không gian (không gian ảo).

ban-thiet-ke-tru-da-va-rong-binh-dien
Bản thiết kế trụ đá và rồng bình diện

Phù điêu không những thể hiện những bố cục ở tường, vòm mái, ở các chi tiết kiến trúc. Mà còn được sáng tác như một tác phẩm độc lập. Để trưng bày như những loại tranh phù điêu đẹp thể hiện phong cảnh, hoa lá….

ban-ve-phu-dieu
Bản vẽ phù điêu chi tiết

Dựa trên mối quan hệ giữa hình khối và mặt phẳng nền. Người ta phân biệt ra phù điêu khoét lõm (khối âm) và phù điêu đắp nổi ( khối dương).

Nói chung sáng tạo một tác phẩm đã khó, mà áp dụng kỹ thuật để làm nên một tác phẩm hoàn chỉnh càng khó hơn. Đòi hỏi nghệ nhân phải có năng khiếu, tay nghề cực cao và tuổi nghề lâu năm.

phu-dieu-rong-chau-dinh-chua
Cặp phù điêu rồng chầu được chế tác bằng xi-măng do Phù điêu GIA ĐẠT thi công

Ý nghĩa các tác phẩm phù điêu trong văn hóa, tín ngưỡng người Việt.

Kỹ thuật làm phù điêu của người xưa với những công cụ thô sơ. Nhưng độ bền phải nói là vô đối, cực kỳ bền vững với thời gian.

Dưới bàn tay tài hoa của các nghệ nhân có thể dễ dàng biến hóa. Thể hiện được tính sinh động, toác lên ý nghĩa của từng tác phẩm mà tranh vẽ thông thường không thể thể hiện được.

Tùy yêu cầu mà từng loại phù điêu rất đa dạng. Thường thấy nhất  có thể kể đến như: Tứ linh, gồm: long, ly (lân hay kì lân), quy, phụng (phượng).

Tứ linh và tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai) có mặt phổ biến. Trong hội họa, điêu khắc dân gian, nhất là ở các đình chùa và thường đi chung với các đề tài hoa lá, mây nước…

XEM THÊM:  Ý nghĩa và ứng dụng hình tượng Tứ Linh trong kiến trúc tâm linh Việt Nam

Tứ linh gồm Long, Lân, Quy, Phụng được dân gian bắt nguồn từ bốn linh thần gồm Thanh Long, Bạch Hổ, Huyền Vũ và Chu Tước.

Chúng được người xưa sáng tạo ra từ bốn chòm sao cùng tên ở bốn phương trời. Chúng mang bên mình bốn nguyên tố tạo thành trời đất.

Theo quan niệm của người xưa (nước, gió, đất và lửa theo thứ tự long, lân, quy, phụng). Và việc các vua chúa ngày xưa chọn để thi công các công trình nghệ thuật.

Mục đích là thể hiện trọn vẹn sự uy nghi, đồ sộ, kỳ công mà các kỹ thuật khác không thể thể hiện hết được.

Chất liệu, vật liệu chế tác.

Nguyên vật liệu có khả năng tạo được hình khối. Để làm nên các tác phẩm phù điêu thường dùng là xi măng, thạch cao, đất sét, gỗ,…

Những nguyên liệu này có đặc điểm chung là dễ tạo hình và nhất là độ bền bỉ rất tốt. Về chất liệu làm nên một tác phẩm rất đa dạng. Cả về chủng loại vì vậy các nghệ nhân cũng đi theo trường phái khác nhau.

Có người rất giỏi về tiện phù điêu gỗ nhưng không giỏi về phù điêu xi măng. Lại có người rất điệu nghệ trong thi công phù điêu đất sét nhưng lại là tay mơ trong chế tác đắp nổi.

Nói chung lại, tùy theo cái tâm của người thợ. Mà có nhận hay không nhận lời thi công tác phẩm cho gia chủ nữa.

Kỹ thuật chế tác.

Như đã nói một chút ở trên, kỹ thuật thì chỉ có bấy nhiêu. Chẳng hạn như với vật liệu là xi-măng thì áp dúng đắp vẽ.

Gia chủ thích phù điêu bằng gỗ thì áp dụng kỹ thuật Khắc – tiện – đục – đẽo. Gia chủ thích kiểu sành, sứ, đất sét thì tìm nghệ nhân chuyên đắp, nung, mạ,…

Nhưng quan trọng là sự lành nghề của từng người và cái tâm thổi hồn vào tác phẩm.

Một tác phẩm Phù điêu được chế tác bằng xi măng.

THI CÔNG PHÙ ĐIÊU GIA ĐẠT đã chính thức hành nghề thi công phù điêu, vẽ tranh tường đã được hơn 10 năm.

Đã đi hơn 24 tỉnh thành trên cả nước và 4 nước trên thế giới gồm Trung Quốc, Pháp, Thái Lan, Nhật để trau dồi kiến thức và nâng cao tay nghề.

Với số lượng công trình lớn nhỏ không thể kể xiết trên khắp cả nước. Đơn cử như chùa Bát Nhã (Đà Nẵng), Cà phê vườn Không Gian Xưa (Đà Nẵng), Chùa Cần Linh (Nghệ An), Quán F.Coffee (Đồng Hới), Chùa Vĩnh Nghiêm (Sài Gòn),..

Các tác phẩm của chúng tôi nhận được sự tín nhiệm, đánh giá rất cao của các Gia chủ, Chủ thầu công trình, Các sư trụ trì tại các chùa mà chúng tôi đã thi công.

Mọi chi tiết Quý vị vui lòng gọi 0903.510.668 để được tư vấn. Xin cảm ơn!

Phù điêu là gì? Ý nghĩa của phù điêu trong tôn giáo và tín ngưỡng người Việt.
5 (100%) 5 vote[s]

You might like

About the Author: Hồ Tấn Đạt

Với niềm đam mê về lĩnh vực thiết kế, thi công và trang trí cho các công trình nhà ở cũng như tâm linh mang dấu ấn đậm nét Việt xưa. Tôi là Hồ Tấn Đạt - Tác giả tại Phù điêu Gia Đạt. Tôi luôn sẵn sàng chia sẻ và tư vấn những gì tốt nhất, nhằm giúp bạn lựa chọn phong cách xây dựng và trang trí phù hợp cho công trình của mình.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *