Tìm hiểu về thú vui tao nhã và nghệ thuật chơi Tranh tứ quý

dap-ve-tranh-tu-quy-dep-da-nang

Tranh tứ quý từ xưa đến nay là loại tranh thường được các gia chủ chọn lựa để treo hoặc trang trí trong nhà bởi sự nhẹ nhàng, tinh tế và mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp như cầu sung túc, may mắn và cải thiện phong thủy cho ngôi nhà.

tranh-ve-tu-quy-dep
Trang trí phòng khách với tranh vẽ tứ quý giúp không gian ngôi nhà trở nên sang trọng hơn

Bên cạnh đó, treo tranh tứ quý trong nhà còn thể hiện được cái thú vui tao nhã của gia chủ, giúp cho mối quan hệ của các thành viên trong gia đình luôn đầm ấm, vui tươi và hạnh phúc.

Vậy tranh tứ quý có từ bao giờ, có bao nhiêu biến thể và cách bài trí làm sao cho đúng quy luật? Hãy cùng thicongphudieu.com tìm hiểu ở bài viết sau đây nhé!

Tranh tứ quý là gì?

1. Giới thiệu về tranh tứ quý

Tranh tứ quý là những bức tranh nghệ thuật được chế tác thông qua các hình thức như: vẽ, đắp nổi, đúc hoặc chạm khắc,… theo chủ đề về phong cảnh và cảnh vật của bốn mùa: Xuân – Hạ – Thu – Đông.

tranh-xuan-ha-thu-dong-dep-nhat
Mỗi bức tranh được vẽ theo 4 loài hoa, loài cây đại diện của 4 mùa trong năm Xuân – Hạ- Thu – Đông

Một bộ tranh hoàn chỉnh gồm 4 bức vẽ, mỗi bức vẽ được tượng trưng cho một mùa trong năm, tương ứng với một loài cây, loài hoa đại diện cho mùa đó.

tranh-tu-quy-son-dau
Tranh tứ quý được bắt nguồn từ văn hóa Trung Hoa lưu truyền trong dân gian và mở rộng ra các nước lân cận

Tứ quý từ ngày xưa đã được phổ biến và lưu truyền ở Việt Nam và một phần của Trung Quốc  (ảnh hưởng bởi Nho giáo). Về sau, khi bộ tranh này đã được nâng lên thành một biểu tượng của nghệ thuật đương đại, tứ quý dần dần được mở rộng ra nhiều nền văn hoá khác như Nhật Bản, Triều Tiên, Hàn Quốc, và các khu vực Đông Bắc Á khác.

2. Bố cục của tranh tứ quý

Bố cục tạo nên một bộ tranh tứ quý đẹp phải có sự kết hợp hài hòa giữa loài hoa, loài cây tương ứng với một loài chim mới là đúng quy tắc, đúng luật.

  • Mùa xuân: có các loài hoa như hoa mai, hoa đào, hoa lan thì loài chim tương ứng là chim khổng tước (điển hình là hoa mai/chim điểu).
  • Mùa hạCây trúc, hoa sen, hoa hồng, hoa lựu thì loài tương ứng chim công trống (điển hình là hoa hồng/chim công).
  • Mùa thu: Hoa cúc, hoa phù dung ứng với con gà ( điển hình là cúc/kê).
  • Mùa đông: Cây tùng (hay còn gọi là cây thông) loài cây đại diện cho mùa đông sẽ tương ứng với chim hạc (điển hình là tùng/hạc).
tranh-tu-quy-dap-noi-dep
Mỗi bức tranh tứ quý đắp nổi được sắp xếp theo đúng bố cục 1 loài cây, loài hoa ứng với 1 loài chim

3. Chất liệu làm nên tranh tứ quý

Tranh tứ quý có thể được làm từ nhiều chất liệu khác nhau như:

  • Gỗ.
  • Xi măng. 
  • Thạch cao/ Composite
  • Đá hoặc đính đá.
  • Chỉ thêu, chỉ kim tuyến.
  • Gốm sứ bát tràng, đất sét, đất nung
  • Khảm trai.
  • Kim loại đồng, bạc, vàng
  • Và một số chất liệu khác
tranh-gom-su-dap-noi-tu-quy
Trang trí ngôi nhà thêm ấn tượng với nhiều mẫu tranh được làm với nhiều chất liệu khác nhau

Hiện nay, tranh phù điêu tứ quý và tranh vẽ tường tứ quý là 2 loại đang được khách hàng ưu chuộng bởi độ bền của chất liệu (xi măng, thạch cao), khả năng tùy biến về kích thước phù hợp với kiến trúc cảnh quan trong các công trình kiến trúc như nhà ở, spa, quán cà phê hay khách sạn,…

tranh-phu-dieu-dap-noi-tung-truc-cuc-mai
Tranh phù điêu đắp nổi tứ quý Mai – Cúc – Trúc – Tùng đang là xu hướng mới được nhiều gia chủ lựa chọn trang trí

4. Kích thước phổ biến

Đối với những bộ tranh tứ quý treo tường thì tùy thuộc vào khoảng không gian dùng để treo tranh mà kích thước cũng có sự thay đổi sao cho phù hợp với yêu cầu của gia chủ.

  • Ở không gian ngôi nhà rộng rãi, thoáng đãng thì nên chọn kích thước: 38x100cm; 40x120cm; 40x100cm; 43x92cm; 50x100cm; 53x120cm.
  • Các ngôi nhà có không gian vừa phải, không quá to hay quá nhỏ thì có thể chọn kích thước tranh là: 43x87cm; 30x90cm.
  • Những không gian nhỏ hơn thì kích thước nên chọn là: 35x70cm40x75cm.
tranh-tu-quy-bang-dong
Tranh tứ quý làm bằng đồng với nhiều kích thước khác nhau phù hợp cho mọi không gian của từng ngôi nhà

Tranh tứ quý có mấy loại?

Để đáp ứng sở thích chơi tranh tứ quý ngày càng phong phú của các gia chủ, những người nghệ nhân cũng từng bước nâng cao tay nghề và sáng tạo ra nhiều bộ tác phẩm tranh tứ quý đẹp với nhiều loại và ý nghĩa khác nhau:

  • Tùng Cúc Trúc Mai (là loại phổ biến nhất)
tranh-da-quy-tu-quy-xuan-ha-thu-dong
Bộ tranh tứ quý Tùng – Cúc – Trúc – Mai là loại phổ biến nhất
  • Đào Lan Cúc Trúc
tranh-tu-quy-dao-lan-cuc-truc-hop-tuoi-gi
Bộ tranh vẽ tứ quý Đào – Lan – Cúc – Trúc
  • Mai Lan Cúc Trúc
tranh-tu-quy-bang-kham-trai
Bộ tranh tứ quý Mai- Lan – Cúc -Trúc được làm bằng chất liệu khảm trai
  • Mai Sen Cúc Hồng
tranh-tu-quy-mai-sen-cuc-hong
Mai – Sen – Cúc – Hồng là bộ tranh tứ quý được biến tấu để phù hợp với nhu cầu thị hiếu của con người

Bộ tranh Tứ quý Tùng Trúc Cúc Mai có ý ngĩa gì?

Tùng – Trúc  – Cúc – Mai là bộ tranh phong thủy có nguồn gốc từ nền văn hóa Trung Quốc và là bộ tranh được sử dụng nhiều nhất.

Theo quan niệm của người Phương Đông, bộ tranh tứ quý này biểu hiện của sự đầy đủ, vững chắc, vĩnh cửu, hạnh phúc… như tứ phương, tứ trụ, tứ đức… Và mang nhiều ý nghĩa cho sự cầu mong may mắn, phú quý, sung túc và cả yếu tố phong thủy.

tranh-ve-tu-quy-dao-lan-cuc-sen
Tranh vẽ tứ quý được các gia chủ chọn lựa bởi yếu tố phong thủy, sự cầu mong may mắn về tài lộc

Tùng – Trúc  – Cúc – Mai là những cây trồng có xuất xứ từ châu Á, trong đó Tùng – Trúc – Mai có đặc tính nổi trội là chịu lạnh tốt dù ở trong thời tiết giá lạnh sương tuyết. Đây có hàm ý là: Không chỉ tượng trưng cho đức hạnh của con người về tính nhẫn nại, tự cường, luôn trao dồi tài đức, không khất phục trước mọi nghịch cảnh.

Bộ tứ quý Mai – Lan – Cúc – Trúc cũng được sử dụng rất nhiều, đây được coi là biểu tượng của người quân tử “Tứ quân tử” (bốn người quân tử) và được gộp chung thành 1 cụm.

ve-tranh-tuong-tu-quy-dep
Dưới sự sáng tạo của các nghệ nhân các bức tranh tường tứ quý được tô vẽ đầy màu sắc tao nhã

1. Tùng (loài cây đại diện cho mùa đông)

Ở Việt Nam, cây tùng còn có tên gọi khác là cây thông, cây bách nhưng Trung Quốc chỉ gọi là Tùng. Và được chia thành các loại như Tùng la hán, tùng mã vĩ (thông đuôi ngựa)…

Trong hệ sinh thái rừng, cây tùng là một loài cây thảo mộc thân gỗ có sức sống bền bỉ mãnh liệt, mọc trên núi cao, những nơi có vách đá, mỏm núi chênh vênh. Và sống trong môi trường tự nhiên vô cùng khắc nghiệt đất đai khô cằn, thiếu dinh dưỡng, thời tiết lạnh giá đầy sương gió, bão tuyết.

tranh-tu-quy-xuan-ha-thu-dong
Hình ảnh cây tùng và chim hạc đại diện cho mùa đông đi liền với nhau để làm nên khí chất của người quân tử

Người xưa xem cây tùng là đại diện cho trăm loài cây cối, mang ý nghĩa trường thọ, đại diện của khí tiết. Cây Tùng thường đi với hình tượng chim hạc (Tùng/hạc) – với ý nghĩa phong thủy là mang tới nhiều sức khỏe tài lộc, thịnh vượng, trường thọ, giữ tiền và giữ của cho gia chủ .

Cây Tùng còn được chọn làm hình tượng cho khí chất người quân tử bởi dù ở trong điều kiện thời tiết không thuận lợi thì nó vẫn hiên ngang đứng vững, lá xanh tươi tốt quanh năm. Tựa như người quân tử kiên cường bất khuất trước mọi khó khăn, tủi nhục.

tranh-tu-quy-gom-su-bat-trang
Với tài năng sáng tạo của con người Việt Nam mà các bức tranh tứ quý được tạo ra từ nhiều chất liệu như gốm sứ bát tràng

Trồng cây tùng bên cạnh mộ người thân yêu để tưởng nhớ đến người đã khất mang cầu nối vô hình giữa người sống và người chết, đây là hình ảnh ký thác sự nhớ thương. Ngoài ra, cây Tùng còn tượng trưng cho danh tiếng và công đức của tổ tiên.

Theo quan niệm tâm linh của người xưa, Tùng được xem là cây linh thiêng có khả năng trừ tà, xua đuổi ma quỷ rất mạnh nên tùng mang lại sự bình yên, an lành cho con người.

2. Trúc (loài cây đại diện cho mùa Hạ)

Trúc là loài thực vật thân tre, chứ không phải là cây trúc ở Việt Nam. Cây tre trong tiếng Hán là Thích Trúc (tức là cây tre có gai). Cây trúc là 1 dạng thực vật cây thân rễ chùm, có khả năng chịu hạn tốt với bộ rễ khỏe, bám đất tốt, chịu được thời tiết xấu, gió bão mà cây không bị gãy dập. Thân có nhành nhỏ, mảnh mai nhưng rất dẻo dai, sức sống bền bỉ.

y-nghia-tranh-tu-quy
“Trúc” tượng trưng cho sự uyên bác, trí tuệ, thông minh, vững chãi, không lùi bước trước mọi nghịch cảnh được chọn là loài cây đại diện cho mùa hạ

Cây trúc là nguyên liệu tự nhiên dùng làm vật liệu xây dựng, làm bút, làm giấy, dụng cụ, điêu khắc hội họa. Trong Hoa kinh cho rằng:

“Chịu qua sương tuyết mà chẳng tiêu điều,

suốt bốn mùa lúc nào cũng tươi xanh,

không dễ dàng bị uốn cong,

cả người thanh và người tục đều yêu quý”.

Người xưa bình luận rất đặc biệt đối với trúc, đưa hình tượng trúc vào văn chương. Trong ‘Trúc phổ” có ghi: trúc “bất nhu bất cương, phi thảo phi mộc” (không cứng cũng không mềm, không phải loại cây thân gỗ, hay dây leo).

Theo quan niệm văn hoá người xưa truyền lại: trúc được ví với quân tử, trong tranh tứ quý bộ ba tùng, trúc, mai thường được gộp chung là “tuế hàn tam hữu”.

bo-tranh-tu-quy-dao-lan-cuc-truc-dep
Hình ảnh cây trúc trong phong thủy biểu tượng mạnh mẽ của sự trường thọ, sự may mắn, xua đuổi tà ma

Trong bộ Tứ Quý Tùng – Cúc – Trúc – Mai thì bức tranh “Trúc” tượng trưng cho sự uyên bác, trí tuệ, thông minh, vững chãi, không lùi bước trước mọi nghịch cảnh hay khó khăn gian khổ

Hình ảnh cây trúc trong phong thủy biểu tượng mạnh mẽ của sự trường thọ. Và là biểu tượng của khả năng phục hồi trên tất cả nghịch cảnh và các khả năng để chống lại những sóng gió của cuộc sống. Không chỉ vậy, cây trúc  còn là biểu tượng của sự may mắn, giải tỏa điềm xấu, trừ tà, ma quỷ, mang lại điềm lành cho gia chủ.

3. Cúc (loài hoa tượng trưng cho mùa Thu)

Họ Cúc (tên khoa học là Asteraceae hay Compositae), còn gọi là họ Hướng dương, họ Cúc tây – là một họ thực vật có hoa hai lá mầm. Cúc là họ lớn nhất trong các loài thực vật thân cỏ có hoa với khoảng 25.000 loài. Hoa cúc phân bố rộng khắp thế giới, nhưng phổ biến nhất tại các khu vực ôn đới và miền núi nhiệt đới như Châu Á.

Tại Việt Nam, trong bộ tranh tứ quý hình ảnh loại hoa cúc thường sử dụng để đại diện cho mùa thu là Cúc đại đóa. Là loài hoa thể hiện sự uy nghi của đất trời, sự sum vầy ấm áp, trượng trưng cho niềm tin và hi vọng. Luôn toát lên khí chất hiên ngang, rực rỡ sắc vàng với hàm ý “Dù trong mọi nghịch cảnh hay giông bão vẫn hiên ngang vững bước vượt qua”.

tranh-tu-quy-treo-phong-khach
Hoa cúc là loài hoa được dùng phổ biến trong đời sống của người dân Việt Nam và được chọn là loài hoa đại diện cho mùa thu

Hoa cúc mang nhiều ý nghĩa về đạo giáo, nhân văn học được lưu truyền trong dân gian tại nhiều nền văn học ở các nước Đông Á, Đông Nam Á.

Hoa Cúc là một trong bốn loại hoa quyền quý trong văn hóa Trung Hoa, mang ý nghĩa biểu tượng cho sự trường tồn.

Còn tại Nhật Bản, hoa cúc là biểu tượng của đế vương, sự quyền quý cao sang và giàu có.

Hoa cúc trong nền văn hóa Việt Nam biểu tượng cho lòng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ và ước muốn sức sống dồi dào.

bo-tranh-da-quy-tung-truc-cuc-mai
Với sắc vàng rực rỡ hoa cúc tạo nên điểm nhấn cho bộ tranh tứ quý được làm bằng đá quý

Hoa cúc cũng xuất hiện trong bộ tranh Tứ quý Mai, Trúc, Cúc, Tùng đại diện 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông. Xuất phát từ văn hóa Nho giáo, hoa cúc với đặc điểm “Diệp bất ly chi, hoa vô lạc địa” (lá không rời cành, hoa không rụng xuống đất) đã hàm ý tượng trưng cho khí tiết kiên trung của người quân tử.

Trong phong thủy nói chung, hoa cúc vàng là biểu tượng của sự sống, tăng thêm phúc lộc và niềm vui.

4. Mai (loài hoa đại diện cho mùa Xuân)

Ở Việt Nam loài hoa được biết đến mỗi khi xuân về là mai vàng của miền nam. Hoa mai là loài thực vật thân gỗ sinh trưởng trong môi trường có thời tiết nhiệt đới nóng ẩm.

Tuy nhiên, hoa mai trong bộ tranh tứ quý là loài cây hoa mai màu trắng (hoặc màu hồng)  trồng trong nước Trung Quốc. Loại hoa này nở hoa và phát triển được trong thời tiết giá lạnh.

ve-tranh-tuong-tu-quy-da-nang
Hình ảnh hoa mai tinh khiết, thanh cao được dùng trong bộ tranh tứ quý tô thêm màu sắc cho mùa xuân

Dù trong môi trường sinh thái khắc nghiệt nhưng mai vẫn sinh trưởng, ủ mình dưới lớp tuyết dày của mùa đông. Khi xuân đến những chòi lá non, nụ hoa khoe sắc rực rỡ tượng trưng cho sự tinh khiết, sức sống mãnh liệt vượt qua mọi khó khăn gian truân để thành công.

y-nghia-tranh-tu-quy-mai-truc-cuc-tung
Ý nghĩa của hoa mai trong bộ tứ quý là mang lại sự phú quý, sang trọng, thanh cao

Ý nghĩa hoa mai trong bộ tranh tứ quý chính sự sống mãnh liệt, một tâm hồn tinh khiết vượt qua mọi khó khăn, gian khổ.

Hoa mai tượng trưng cho sự phú quý, giàu sang, sự sang trọng, quý phái nhưng toát lên vẻ đẹp dịu dàng, thanh cao. Trong phong thủy còn biểu tượng cho sự cao thượng, vinh hiển cao sang tượng trưng cho vua thời phong kiến. Và đem lại cái may mắn, sức khỏe dồi dào làm ăn phát đạt, giàu sang tấn lộc tấn tài.

Tranh tứ quý hợp với tuổi gì?

Tranh tứ quý là bộ tranh rất dễ trang trí trong nhà, và không kỵ với tuổi nào cả. Chính vì vậy mà Quý khách có thể thoải mái lựa chọn tranh tứ quý để làm đẹp cho nội thất của mình. Tuy không kiêng kỵ tuổi nhưng lựa chọn hướng tranh cũng là lưu ý hàng đầu.

tranh-tu-quy-dep-nhat
Tranh tứ quý mang ý nghĩa phong thủy về tài lộc nên lựa chọn những bức tranh hợp tuổi là điều cần thiết

Quý khách có thể  tham khảo hướng tranh phù hợp với tuổi và bản mệnh của gia chủ như sau (Nguồn: Tổng hợp):

  • Người tuổi Mão sinh năm: Quý Mão (1963,2023), Đinh Mão ( 1987, 1927), Kỷ Mão (1939,1999), Ất Mão (1975,2037), Tân Mão (1951,2011) với bức tranh phong thủy này bạn nên treo ở hướng Đông hoặc Tây Nam để tăng vận khí.
  • Người sinh năm: Giáp Ngọ (1954,2014), Nhâm Ngọ (1942,2002), Mậu Ngọ ( 1978, 2038), Canh Ngọ (1930,1990,2050), Bính Ngọ (1966,2022) nên treo ở hướng Bắc hoặc trong phòng làm việc.
  • Những người có tuổi thuộc mệnh Mộc: Nhâm Ngọ (1942,2002), Nhâm Tý (1972), Quý Mùi (1943,2003), Quý Sửu (1973), Canh Dần (1950,2010), Canh Thân (1980), Tân Dậu (1981), Tân Mão (1951,2011), Mậu Tuất (1958,2018), Mậu Thìn (1928, 1988), Kỷ Hợi (1959,2019), Kỷ Tỵ (1929,1989).
  • Những người có tuổi thuộc mệnh Hỏa: Giáp Tuất ( 1934, 1994), Đinh Dậu ( 1957, 2017), Bính Dần ( 1986, 1926), Ất Hợi ( 1935, 1995),Giáp Thìn (1964, 2024), Đinh Mão ( 1987, 1927), Mậu Tý (1948, 2008), Ất Tỵ (1965, 2025), Kỷ Sửu (1949, 2009), Mậu Ngọ ( 1978, 2038), Bính Thân ( 1956, 2016), Kỷ Mùi (1979, 2039).
bo-tranh-tuong-tu-quy-dep
Bộ tranh tường tứ quý đẹp mang lại cho ngôi nhà không gian sang trọng, ấn tượng

Tranh tứ quý nên treo ở đâu?

Dân gian thường hay gọi  Tùng- Trúc – Cúc – Mai cho thuận miệng, và cũng có nhiều gia đình vì thói quen đó mà sắp xếp thứ tự treo bộ tranh tứ quý như vậy.

Điều này sẽ không đúng chuẩn phong thủy! Nên cách treo bộ tranh tứ quý hợp lý nhất là Mai – Trúc – Cúc – Tùng (ứng với Xuân – Hạ – Thu – Đông) theo chiều từ phải sang trái.

tranh-tu-quy-bang-gom-su-dep
Treo tranh tứ quý theo thứ tự từ phải sang trái “Mai – Trúc – Cúc – Tùng” theo 4 mùa “Xuân – Hạ – Thu – Đông”

Nếu diện tích không đủ thì chia thành 2 tầng và treo chênh lệch theo thứ tự Mai – Trúc ở tầng 1, Cúc – Tùng ở tầng 2.

Vị trí treo tranh phải phù hợp với tầm mắt người nhìn khoảng 1m4 – 1m5 tính từ mặt đất lên. Ở độ cao này sẽ tạo cảm giác thỏa mái khi khách và chủ muốn xem tranh. Lưu ý, không nên treo tranh trên bàn thờ vì đây là vật phẩm mang ý nghĩa phong thủy, không nên thờ cúng.

cach-treo-bo-tranh-tu-quy-mai-lan-cuc-truc
Các gia chủ phải biết cách treo bộ tứ quý để vừa làm đẹp không gian vừa mang yếu tố phong thủy

Tranh tứ quý nên treo ở phòng khách, phòng làm việc, phòng đọc sách là tốt nhất. Do nó không chỉ mang ý nghĩa phong thuỷ là may mắn và tài lộc mà còn tượng trưng cho khí độ của người quân tử.

Treo tranh Tứ quý ở những nơi như phòng khách sẽ tạo cảm giác thoải mái và tin cậy cho khách nhân đối với gia chủ khi bước vào ngôi nhà.

Tùng – Cúc – Trúc – Mai thuộc tính mộc mà theo ngũ hành thì hướng nam thuộc hành hoả, mộc sinh hoả sẽ mang đến may mắn và tài lộc cho gia đình. Do đó, hướng treo tranh tốt nhất là hướng nam.

Quý khách có nhu cầu báo giá tranh Tứ Quý cho các công trình như: nhà ở, khách sạn, spa, khu du lịch,… Xin vui lòng liên hệ Phù điêu Gia Đạt để được tư vấn và nhận được dịch vụ với giá tốt nhất. Xin cảm ơn!

Hotline liên hệ: 0903.510.668 – 01282.116.219

Tìm hiểu về thú vui tao nhã và nghệ thuật chơi Tranh tứ quý
5 (100%) 4 vote[s]

About the Author: Hồ Tấn Đạt

Với niềm đam mê về lĩnh vực thiết kế, thi công và trang trí cho các công trình nhà ở cũng như tâm linh mang dấu ấn đậm nét Việt xưa. Tôi là Hồ Tấn Đạt - Tác giả tại Phù điêu Gia Đạt. Tôi luôn sẵn sàng chia sẻ và tư vấn những gì tốt nhất, nhằm giúp bạn lựa chọn phong cách xây dựng và trang trí phù hợp cho công trình của mình.

2 Comments

    1. Xin cảm ơn Quý khách đã tin yêu!
      Nếu quý khách có nhu cầu tìm hiểu về sản phẩm, dịch vụ của Phù điêu Toàn Đạt, xin vui lòng liên hệ:
      Tel: 0903.510.668 – 01282.116.219
      Địa chỉ: Thôn Tây – Điện Bàn – Quảng Nam.
      Email:phudieutoandat@gmail.com
      Website: https://thicongphudieu.com/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *